گزارش نگرانکننده جدیدی از شرکت خدمات مالی Ramp نشان میدهد که هوش مصنوعی DeepSeek در میان شرکتهای آمریکایی که به دنبال جایگزینهای ارزانتری برای ابزارهایی مانند OpenAI و Anthropic هستند، به شدت در حال رواج است. اما آیا این کاهش هزینهها ارزش به خطر انداختن امنیت دادههای سازمانی را دارد؟ در این مقاله از وبلاگ خلیج فارس آنلاین به بررسی ابعاد امنیتی این موضوع میپردازیم.
رشد چشمگیر DeepSeek در میان کسبوکارهای آمریکایی
در گزارش ژوئن ۲۰۲۶ پلتفرم Ramp که آمارهای ماه گذشته را پوشش میدهد، این شرکت چینیِ توسعهدهنده هوش مصنوعی، رتبه اول را در میان فروشندگان نرمافزار بهعنوان سرویس (SaaS) از نظر رشد ناگهانی در میان مشتریان کسب کرده است.
دیپسیک (DeepSeek)، رقیب چینی ChatGPT و Claude، در ژانویه گذشته با هیاهوی فراوان وارد بازار شد و باعث ایجاد موجی از ترس و احتیاط در سیلیکون ولی (Silicon Valley) گردید. از آن زمان، هم هیجانات و هم ترسها تا حدودی فروکش کردند؛ زیرا کاربران متوجه شدند که دولت چین تا چه حد درخواستها (Prompts) را سانسور میکند. با این حال، گزارش اخیر نگرانیهای جدیتری را در مورد استفاده شرکتهای غربی از این ابزار ایجاد کرده است.
دادههای پلتفرم Ramp نشان میدهد که میزان استفاده کسبوکارها از DeepSeek در ماه ژانویه به ۰.۳ درصد رسید و سپس به ۰.۱ درصد کاهش یافت. اما در ماه گذشته، این ابزار یکی از سریعترین رشدهای آماری را تجربه کرد. آرا خارازیان (Ara Kharazian)، اقتصاددان شرکت Ramp که این آمارها را ردیابی میکند، اظهار داشت که به هیچوجه انتظار نداشته شرکتهای آمریکایی تا این حد به استفاده از این هوش مصنوعی تمایل نشان دهند.
چرا استفاده از هوش مصنوعی چینی یک خطر امنیتی است؟
تفاوت مدلهای محلی با مدلهای ابری (Hosted)
موضوع این نیست که شرکتها مدلهای متنباز (Open-weight) هوش مصنوعی را بیسروصدا روی سختافزارها و سرورهای داخلی خودشان اجرا کنند. در آن صورت، دادهها هرگز از سازمان خارج نمیشوند. اما طبق گزارش Ramp، شرکتها مستقیماً به DeepSeek پول پرداخت میکنند و دادههای خود را از طریق اینترنت به سمت سرورهای آن هدایت میکنند.
هر چیزی که در یک مدل ابری تایپ میشود، از طریق شبکه به ارائهدهنده سرویس منتقل میگردد. این اطلاعات میتواند شامل پرامپتها، اسناد محرمانه، کدهای برنامهنویسی (Source Code) و سوابق مشتریان باشد که صرفاً برای یک خلاصهسازی سریع به این ابزار داده شده است. در چنین سناریوهایی است که اهمیت استفاده از شبکههای پایدار و راه کارهای امنیت شبکه برای جلوگیری از نشت اطلاعات سازمانی به شدت احساس میشود.
قوانین چین و دسترسی نامحدود به اطلاعات شخصی
شرکتهایی مانند OpenAI روی زیرساختهای ایالات متحده و تحت قراردادها و قوانینی کار میکنند که سازمانها عملاً میتوانند آنها را از نظر حقوقی پیگیری کنند. (برای استفاده سازمانی از این ابزارها با سرعت بالا، اتصالاتی نظیر پهنای باند اختصاصی اینترنت گزینهای استاندارد است).
اما داستان دیپسیک کاملاً متفاوت است. در شرایط خدمات (ToS) خود این پلتفرم صراحتاً آمده است:
«برای ارائه خدمات به شما، ما اطلاعات شخصی شما را مستقیماً در جمهوری خلق چین جمعآوری، پردازش و ذخیره میکنیم.»
قوانین جمهوری خلق چین (PRC) شرکتهای مستقر در این کشور را ملزم میکند تا با درخواستهای اطلاعاتی دولت و نهادهای امنیتی همکاری کنند؛ آن هم بدون نیاز به حکم قضایی. بنابراین، هر شرکتی که دادههای داخلی خود را از طریق این ابزار پردازش میکند، باید بداند که این دادهها به راحتی در دسترس یک دولت خارجی قرار خواهد گرفت و امکان هیچگونه تجدیدنظرخواهی حقوقی نیز وجود ندارد.
هزینه پنهان ارزان بودن توکنهای DeepSeek
به طور کلی، DeepSeek هزینه هر توکن (Token) بسیار ارزانتری نسبت به رقبای آمریکایی خود دارد. اما هزینه واقعی در واقع همان اطلاعات حساسی است که کارمندان وارد این ابزار میکنند؛ موضوعی که دولت چین احتمالاً به خوبی از آن آگاه است.
پلتفرم Ramp در گزارش خود مشخص نکرده که چه کسبوکارهایی در حال استفاده از این ابزار هستند (این پلتفرم از کسبوکارهای یکنفره تا شرکتهای بزرگ Fortune 100 را پوشش میدهد). با این حال، کارشناسان معتقدند مقصران اصلی، کسبوکارهای کوچکتری هستند که با هدف کاهش هزینهها به این هوش مصنوعی روی آوردهاند. در حالی که این دسته از سازمانها میتوانند به جای به خطر انداختن اطلاعات خود، برای مدیریت بهتر هزینههای زیرساختی از خدمات سازمانی خلیج فارس آنلاین که با استانداردهای بالای امنیتی ارائه میشوند، بهره ببرند.
این اولین گزارشی است که نشان میدهد دیپسیک در حال تبدیل شدن به یک جایگزین ارزان برای غولهای هوش مصنوعی است و به نظر میرسد زنگ خطری جدی برای حوزه امنیت سایبری باشد.
جمعبندی و راهکار ایمن برای کاربران ایرانی
استفاده از هوش مصنوعی برای پیشرفت هر کسبوکاری ضروری است، اما حریم خصوصی دادهها نباید فدای هزینههای کمتر شود. برای استفاده امن، سریع و بدون تأخیر از ابزارهای هوش مصنوعی و اینترنتی، داشتن یک زیرساخت قدرتمند الزامی است.
شرکت خلیج فارس آنلاین به عنوان ارائهدهنده اینترنت پرسرعت در بوشهر، شیراز و تهران، با ارائه سرویسهای پیشرفتهای همچون سرویس اینترنت پرسرعت فیبر نوری (FTTH) و اینترنت پرسرعت Wireless، پایداری و امنیت ارتباطات شما را تضمین میکند.
